ટર્કી અને ઓપ્શન સેલર

જોવું ગમશે? વીડિયો. हिन्दी में देखें: टर्की और ऑप्शन सेलर

હજાર સારા દિવસો

એક ખેતરમાં રહેતી ટર્કીની કલ્પના કરો. દરરોજ સવારે ખેડૂત દાણા લઈને આવે છે. ટર્કી ખાય છે અને એક વાત શીખે છે: આ માણસ મારું ધ્યાન રાખે છે.

દિવસે દિવસે પુરાવા વધતા જાય છે. સો સવાર, પછી પાંચસો, પછી હજાર. જો ટર્કી સ્પ્રેડશીટ રાખતી હોત, તો તેની રેખા સુંદર હોત: સ્થિર, સતત ઉપર જતી, એક પણ ખરાબ દિવસ વગરની. કોઈ પણ આંકડાકીય કસોટી મુજબ ટર્કીનો વિશ્વાસ વાજબી છે, અને તે 1,001મા દિવસની સવારે જેટલો ઊંચો હોય છે એટલો ક્યારેય નથી હોતો. એ દિવસ છે થેંક્સગિવિંગ પહેલાંનો બુધવાર. થેંક્સગિવિંગ અમેરિકાનો તહેવાર છે, જેમાં ટર્કી મુખ્ય વાનગી હોય છે.

એ જ સવારે ખેડૂત દાણા વગર બહાર આવે છે.

આ વાર્તા નસીમ નિકોલસ તાલેબની છે. અનુભવ બરાબર ત્યારે જ આપણને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે જ્યારે તે સૌથી સંપૂર્ણ લાગતો હોય, એ બતાવવા તેમણે The Black Swan પુસ્તકમાં તેનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે આ વાર્તા ફિલસૂફ બર્ટ્રેન્ડ રસેલ પાસેથી લીધી હતી, જેમણે 1912માં તે એક મરઘી વિશે કહી હતી: "જે માણસે મરઘીને આખી જિંદગી દરરોજ ખવડાવ્યું, તે આખરે એને બદલે તેની ગરદન મરોડી નાખે છે."

ટર્કીનો ડેટા ખોટો નહોતો. તે અધૂરો હતો, અને ડેટામાંનું કશું જ ટર્કીને એ કહી શકે તેમ નહોતું.

સમીરને મળો

હવે સમીરની કલ્પના કરો, પુણેમાં રહેતો 34 વર્ષનો એન્જિનિયર. બે વર્ષ પહેલાં તેણે Nifty ના વીકલી ઓપ્શન્સ વેચવાનું શરૂ કર્યું. તે હાલના ભાવથી ઘણો દૂરનો ઓપ્શન વેચે છે, નાનું પ્રીમિયમ મેળવે છે, અને મોટા ભાગનાં અઠવાડિયાંમાં ઓપ્શન શૂન્ય મૂલ્યે એક્સપાયર થાય છે અને પ્રીમિયમ તેનું થઈ જાય છે.

આ ચાલે છે. મોટા ભાગનાં અઠવાડિયાંમાં ચાલે છે. તેનો રેકોર્ડ ટર્કીની સ્પ્રેડશીટ જેવો દેખાય છે: નાનો નફો, નાનો નફો, નાનો નફો, થોડું નુકસાન, નાનો નફો. મિત્રો પૂછે છે કે તે આ કેવી રીતે કરે છે. તેને લાગવા માંડે છે કે તેણે એવું કંઈક શોધી કાઢ્યું છે જેની કિંમત આંકવાનું બજાર ભૂલી ગયું છે.

ખરેખર સમીરે જે શોધ્યું છે તે એવો ટ્રેડ છે જે વારંવાર થોડું આપે છે, અને બદલામાં ક્યારેક ઘણું લઈ લે છે. બસ, એ ક્યારેક આવતો દિવસ હજી આવ્યો નથી. જ્યાં સુધી તે નથી આવતો, ત્યાં સુધી તેનો રેકોર્ડ બરાબર આવડત જેવો જ દેખાય છે.

જે સવારે દાણા ન આવ્યા

3 જૂન 2024ના રોજ, ભારતની સામાન્ય ચૂંટણીના એક્ઝિટ પોલ પછી, Nifty 3%થી વધુ ઊછળીને વિક્રમી ઊંચાઈએ પહોંચ્યો. શાંત, આત્મવિશ્વાસથી ભરેલો, ઉપર તરફ.

બીજા દિવસે મતગણતરી શરૂ થઈ, પરિણામો એક્ઝિટ પોલ સાથે મેળ ખાતાં નહોતાં, અને Nifty 5.93% નીચે બંધ થયો. માર્ચ 2020 પછી ઇન્ડેક્સનો એ સૌથી ખરાબ દિવસ હતો.

જેમણે હેજ વગર ખોટી બાજુએ ઓપ્શન્સ વેચ્યા હતા, તેમનાં અઠવાડિયાં કે મહિનાઓનાં નાનાં-નાનાં પ્રીમિયમ એક જ બપોરમાં ધોવાઈ શકતાં હતાં. હજાર સારી સવારોએ તેમને આ એક સવાર વિશે કશું જ કહ્યું નહોતું.

વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સમાં આ કોઈ અસામાન્ય વાર્તા નથી. SEBI ના એક અભ્યાસ મુજબ FY22 થી FY24 વચ્ચે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સમાં 93% વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સે નુકસાન કર્યું. એમાંના ઘણાનો રેકોર્ડ કોઈક તબક્કે ટર્કીના રેકોર્ડ જેવો જ દેખાતો હતો.

શાંત દિવસો ખોટો પાઠ કેમ શીખવે છે

ટર્કી ત્રણ ભૂલો કરે છે, અને ટ્રેડિંગ સ્ટ્રેટેજીમાં એ ત્રણેય ભૂલો કરવી સહેલી છે.

તે "હજી સુધી ખરાબ દિવસ નથી આવ્યો" ને "ખરાબ દિવસ આવી જ ન શકે" માની લે છે. જે સ્ટ્રેટેજીમાં ક્યારેય મોટું નુકસાન નથી થયું, તેણે તમને માત્ર એટલું જ કહ્યું છે કે તેનો ખરાબ દિવસ હજી આવ્યો નથી. પુરાવો ન મળવો એ ન હોવાનો પુરાવો નથી.

તે સરેરાશ જુએ છે, સૌથી ખરાબ નહીં. ટર્કીનો સરેરાશ દિવસ ઉત્તમ છે. પણ સરેરાશ એ એક દિવસને છુપાવી દે છે જે વાર્તાનો અંત લાવે છે. કોઈ પણ સ્ટ્રેટેજી માટે પહેલો સવાલ છે "આને સૌથી ખરાબ કયો દિવસ જોવો પડી શકે?", અને ત્યાર પછી જ "સામાન્ય દિવસે આ કેટલું કમાય છે?".

તે બહુ ટૂંકા ગાળામાંથી શીખે છે. હજાર દિવસ એટલે લગભગ ત્રણ વર્ષ, અને છતાં તે પૂરતા નહોતા. સંપૂર્ણપણે શાંત બજારમાં બનેલો રેકોર્ડ તોફાનો વિશે બહુ ઓછું કહે છે.

ટર્કી કેવી રીતે ન બનવું

એ ક્યારેક આવતા દિવસને તમે ટાળી શકતા નથી. પણ તે આવે તે પહેલાં તમે નક્કી કરી શકો છો કે તે તમને કેટલું નુકસાન કરી શકે.

1. ટ્રેડમાં પ્રવેશતા પહેલાં નુકસાનની મર્યાદા બાંધો. હેજ તરીકે વધુ દૂરનો સસ્તો ઓપ્શન ખરીદો જેથી સૌથી ખરાબ સ્થિતિની પણ એક હદ રહે, અથવા એવો સ્ટોપ મૂકો જે તમે પહેલેથી સ્વીકારેલા નુકસાને ટ્રેડ બંધ કરી દે. હેજથી સામાન્ય રીતે શોર્ટ ઓપ્શન માટે જરૂરી માર્જિન પણ ઘટે છે (માર્જિન બેનિફિટ કેવી રીતે કામ કરે છે).
2. દિવસની મહત્તમ નુકસાન મર્યાદા નક્કી કરો. આખી સ્ટ્રેટેજી માટે એક આંકડો: તે પાર થાય એટલે બધું બંધ, અને આવતી કાલ સુધી કંઈ નવું શરૂ નહીં.
3. માત્ર શાંત સમયમાં નહીં, તોફાનોમાં પણ ટેસ્ટ કરો. જે બેકટેસ્ટ ખરાબ દિવસોને છોડી દે છે તે ટર્કીની સ્પ્રેડશીટ જ છે. માર્ચ 2020 અને જૂન 2024ને આવરી લેતાં વર્ષો પર તમારા નિયમો ચલાવો. ઉદાહરણ તરીકે, Tradetron પર તમે જાન્યુઆરી 2020 સુધી પાછળ જતા 1-મિનિટના ડેટા પર ઓપ્શન્સ સ્ટ્રેટેજીનો બેકટેસ્ટ કરી શકો છો, જેમાં આ બંને આવી જાય છે. પછી બેકટેસ્ટ હજી પણ તમને ગેરમાર્ગે દોરી શકે તેનાં નવ કારણો વાંચો.
4. સરેરાશ દિવસ માટે નહીં, સૌથી ખરાબ દિવસ માટે સાઇઝ નક્કી કરો. એટલી સાઇઝમાં ટ્રેડ કરો કે 1,001મા દિવસે પણ તમે ટકી રહો. તેની ગણતરી કેવી રીતે કરવી તે F&O ટ્રેડર્સ માટે પોઝિશન સાઇઝિંગ માં બતાવ્યું છે.
5. શાંત હો ત્યારે જ નિયમો લખી લો. જે ક્ષણે તમને નિયમની સૌથી વધુ જરૂર હોય, એ જ ક્ષણે તમે નિયમ ઘડવાની સ્થિતિમાં સૌથી ઓછા હો છો. અગાઉથી નક્કી કરો, અને નિયમોને કામ કરવા દો.

ખેડૂત તો આવવાનો જ હતો

આમાંનું કશું ઓપ્શન્સ વેચવાની કે કોઈ પણ સ્ટ્રેટેજીની વિરુદ્ધની દલીલ નથી. આ દલીલ છે પોતાની જ સ્પ્રેડશીટ પર ભરોસો કરી બેસવાની વિરુદ્ધ.

ટર્કીની ભૂલ ખેડૂત પર ભરોસો કરવાની નહોતી. ભૂલ હતી હજાર શાંત દિવસોને વચન માની લેવાની. બજાર કોઈ વચન આપતું નથી, અને જે સ્ટ્રેટેજી દાણા વગરની સવાર માટે તૈયાર હોય, એ જ ચલાવવા જેવી છે.

સ્રોત અને શ્રેય

• ટર્કી: નસીમ નિકોલસ તાલેબ, The Black Swan (2007), અને તેમની વેબસાઇટ fooledbyrandomness.com. આ લેખ એ વિચારને અમારા પોતાના શબ્દોમાં રજૂ કરે છે.
• મરઘી: બર્ટ્રેન્ડ રસેલ, The Problems of Philosophy (1912), પ્રકરણ 6, Project Gutenberg પર મફત.
• 3 અને 4 જૂન 2024નો Nifty: એ અઠવાડિયે પ્રસિદ્ધ થયેલો NSE નો ક્લોઝિંગ ડેટા.
• 93%નો આંકડો: SEBI પ્રેસ રિલીઝ, 23 સપ્ટેમ્બર 2024.
• સમીર એક કાલ્પનિક ટ્રેડર છે, વાસ્તવિક વ્યક્તિ નહીં.