નવા શીખનાર માટે Options Trading: Tradetron પર પગલે પગલે ગાઇડ
આ લેખ અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદિત છે. મૂળ લેખ અંગ્રેજીમાં વાંચો
નવા શીખનાર માટે options trading બે કોન્ટ્રાક્ટ પર આધારિત છે. Call તમને expiry પહેલાં નક્કી ભાવે (strike) ખરીદવાનો હક આપે છે; put તમને વેચવાનો હક આપે છે. ખરીદનાર premium ચૂકવે છે અને વધુમાં વધુ એટલું જ ગુમાવી શકે છે; વેચનાર premium મેળવે છે અને મોટું જોખમ ઉઠાવે છે. શરૂઆત options ખરીદીને અથવા covered calls અને protective puts થી કરો, નાના કદ અને લખેલા exits સાથે.
Options એટલે શું?
Option એક કોન્ટ્રાક્ટ છે, જે ખરીદનારને કોઈ underlying asset ને નક્કી ભાવે (strike price) નક્કી તારીખે (expiry) કે તે પહેલાં ખરીદવાનો કે વેચવાનો હક આપે છે, ફરજ નહીં. આ હક માટે ખરીદનાર વેચનારને (જેને writer પણ કહે છે) premium ચૂકવે છે.
ભારતમાં options NSE અને BSE પર NIFTY 50 અને SENSEX જેવા indices પર અને અલગ અલગ stocks પર ટ્રેડ થાય છે. તે lots માં ટ્રેડ થાય છે: NIFTY option નો એક lot 65 units નો છે, એટલે ₹100 નું premium એટલે એક lot દીઠ ₹6,500.
| શબ્દ | અર્થ |
|---|---|
| Call option (CE) | Strike price પર ખરીદવાનો હક |
| Put option (PE) | Strike price પર વેચવાનો હક |
| Strike price | કોન્ટ્રાક્ટમાં નક્કી કરેલો ભાવ |
| Premium | Option નો ભાવ, જે ખરીદનાર વેચનારને ચૂકવે છે |
| Expiry | કોન્ટ્રાક્ટ માન્ય હોય તે છેલ્લો દિવસ |
| Lot size | એક કોન્ટ્રાક્ટમાં ઓછામાં ઓછા units ની સંખ્યા |
| In the money (ITM) | માર્કેટ ભાવથી નીચા strike વાળો call, અથવા માર્કેટ ભાવથી ઊંચા strike વાળો put |
| Out of the money (OTM) | માર્કેટ ભાવથી ઊંચા strike વાળો call, અથવા માર્કેટ ભાવથી નીચા strike વાળો put |
Call options
જ્યારે તમને ભાવ વધવાની અપેક્ષા હોય ત્યારે તમે call ખરીદો છો. જો underlying strike થી ઉપર બંધ થાય, તો call ની કિંમત હોય છે. ભાવ strike + તમે ચૂકવેલા premium થી ઉપર જાય પછી તમને પૈસા મળે છે.
Put options
જ્યારે તમને ભાવ ઘટવાની અપેક્ષા હોય, અથવા તમારી પાસે પહેલેથી રહેલા shares ને બચાવવા હોય, ત્યારે તમે put ખરીદો છો. જો underlying strike થી નીચે બંધ થાય તો put ની કિંમત હોય છે, અને ભાવ strike − premium થી નીચે જાય પછી તમને પૈસા મળે છે.
નવા traders માટે ચાર સરળ options strategies
Expiry પર ચાર શરૂઆતની positions કેવી રીતે payoff આપે છે (ઉદાહરણ ભાવ)
1. Call ખરીદવો
વ્યૂ: bullish. ઉદાહરણ: એક stock ₹500 પર ટ્રેડ થાય છે. તમે 500 નો call ₹20 માં ખરીદો છો.
- જો stock ₹540 પર બંધ થાય: call ની કિંમત ₹40 થાય, એટલે તમારો નફો ₹40 − ₹20 = એક share દીઠ ₹20.
- જો તે ₹500 પર કે તેનાથી નીચે બંધ થાય: call શૂન્ય કિંમતે expire થાય અને તમે ₹20 નું premium ગુમાવો.
- Breakeven: 500 + 20 = ₹520.
2. Put ખરીદવો
વ્યૂ: bearish. તમે 500 નો put ₹18 માં ખરીદો છો.
- જો stock ₹460 પર બંધ થાય: put ની કિંમત ₹40, નફો એક share દીઠ ₹22.
- જો તે ₹500 પર કે તેનાથી ઉપર બંધ થાય: તમે ₹18 નું premium ગુમાવો.
- Breakeven: 500 − 18 = ₹482.
3. Covered call
વ્યૂ: neutral થી થોડું bullish, તમારી પાસે પહેલેથી રહેલા shares પર. તમે shares રાખો છો (lot size ના ગુણાંકમાં) અને તેની સામે એક out-of-the-money call વેચો છો, ધારો કે 520 નો call ₹10 માં.
- જો stock ₹520 થી નીચે રહે, તો call expire થાય અને shares જે કરે તે ઉપરાંત ₹10 તમારી પાસે રહે.
- જો તે ₹520 થી ઉપર જાય, તો તમારો ફાયદો ત્યાં અટકે છે: shares 520 પર called away થઈ જશે.
- જોખમ shares રાખવા જેટલું જ છે, ₹10 ની ગાદી સાથે.
4. Protective put
વ્યૂ: તમારી પાસે shares છે અને તમારે વીમો જોઈએ છે. તમે 480 નો put ₹8 માં ખરીદો છો.
- જો stock ₹420 સુધી ઘટે, તો put ₹60 આપે છે, એટલે તમારું કુલ નુકસાન (500 − 480) + 8 = એક share દીઠ ₹28 સુધી મર્યાદિત રહે છે.
- જો stock વધે, તો upside તમારું રહે છે, ₹8 ના ખર્ચ બાદ.
નવા traders માટે options ના ફાયદા
- Options ખરીદવામાં મહત્તમ નુકસાન પહેલેથી ખબર હોય છે: premium
- Protective puts થી તમે તમારા shares નો વીમો લઈ શકો
- Covered calls તમારી પાસેના shares પર વધારાની આવક ઉમેરી શકે
- નાની મૂડીથી મોટી position નિયંત્રિત થાય છે
મર્યાદાઓ
- Time decay રોજ option ખરીદનારની વિરુદ્ધ કામ કરે છે
- Leverage બંને બાજુ કાપે છે: નાની ચાલ પણ ખરીદેલા option ને સાફ કરી શકે
- Hedge વગર options વેચવામાં premium કરતાં ઘણું વધારે નુકસાન થઈ શકે
- દિશા સાચી હોય ત્યારે પણ volatility ના ફેરફાર premiums ને તમારી વિરુદ્ધ હલાવી શકે
ટ્રેડ કરતાં પહેલાં જોખમ સમજો
Options leveraged instruments છે, અને વ્યક્તિગત F&O traders પરના SEBI ના પોતાના અભ્યાસમાં જણાયું છે કે તેમાંથી મોટાભાગના પૈસા ગુમાવે છે. થોડા નિયમો ઘણું કામ આપે છે:
- દરેક ટ્રેડનું કદ એવું રાખો કે ખરાબમાં ખરાબ નુકસાન નાનું હોય. ઘણા traders એક ટ્રેડ પર મૂડીના 1–2% થી વધુ જોખમ લેતા નથી. જો તમે ₹6,500 નો option lot ખરીદો, તો માની લો કે આખા ₹6,500 જઈ શકે છે.
- Entry પહેલાં exit લખો. Premium પર stop (ઉદાહરણ તરીકે, 40% ઘટે તો exit), એક target, અને એક time exit.
- તમે શેના માટે પૈસા ચૂકવો છો તે જાણો. Premium માં કેટલી time value છે તે તપાસો. અમારી option premium ગણવાની ગાઇડ તે બતાવે છે.
- શરૂઆતમાં naked option selling ટાળો. જો તમે વેચો, તો વધુ દૂરનો option ખરીદીને hedge કરો, જેમ iron condor માં થાય છે.
- Expiry ને ગંભીરતાથી લો. છેલ્લા દિવસોમાં options બહુ સંવેદનશીલ બને છે. NIFTY weekly options મંગળવારે expire થાય છે; BANK NIFTY options monthly છે.
Tradetron પર તમારી પહેલી options strategy પગલે પગલે કેવી રીતે બનાવવી
Tradetron તમને options ના આઇડિયાને એવા નિયમોમાં ફેરવવા દે છે જે જાતે ચાલે, કોડ વગર. તમે Option Wizard ના તૈયાર template થી શરૂ કરી શકો, અથવા strategy builder માં શરૂઆતથી બનાવી શકો.
- મફત એકાઉન્ટ બનાવો અને log in કરો.
- Create Strategy ખોલો. Template માટે Option Wizard પસંદ કરો, અથવા ખાલી strategy થી શરૂ કરવા builder.
- Instrument પસંદ કરો. NIFTY 50 જેવો index, અથવા options વાળો કોઈ stock.
- માળખું પસંદ કરો. Option Wizard માં straddles, strangles, iron condors, bull put spreads અને bear call spreads જેવા સામાન્ય માળખા માટે templates છે.
- Entry condition સેટ કરો. ઉદાહરણ તરીકે, સમય (Time ≥ 9:30) અથવા RSI કે moving-average crossover જેવો indicator signal. Conditions sets માં ગોઠવાય છે, AND/OR થી જોડાય છે.
- Positions (legs) નક્કી કરો. Buy કે sell, CE કે PE, strike (ATM, થોડા strikes દૂર, અથવા premium પ્રમાણે), expiry અને lots માં quantity.
- Risk ના નિયમો ઉમેરો. દરેક leg પર stop-loss અને target (SL અને Target triggers), જોઈએ તો trailing stop, અને નક્કી સમય જેવી exit condition.
- Backtest કરો. Strategy ને historical data પર ચલાવો અને report વાંચો: કુલ P&L, drawdown, સૌથી ખરાબ દિવસ, અને ટ્રેડની સંખ્યા. જુઓ Tradetron પર backtests વિશે બધું.
- Live Offline ચલાવો. Strategy ચાલે છે અને દરેક ટ્રેડ નોંધે છે, પણ exchange પર કંઈ મોકલાતું નથી. આજના માર્કેટમાં તે તમારી અપેક્ષા મુજબ વર્તે છે તે કન્ફર્મ કરવા આનો ઉપયોગ કરો.
- સંતોષ થાય ત્યારે જ broker જોડો અને Live Auto થી deploy કરો, સૌથી નાના કદથી શરૂ કરીને. જુઓ strategy કેવી રીતે deploy કરવી.
આગળનાં પગલાં: અમારી સંપૂર્ણ ભારતમાં options trading ગાઇડ, options trading માટેના શ્રેષ્ઠ indicators, અને hedging એટલે શું.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
Options ના બે મૂળભૂત પ્રકાર કયા છે?
Call options અને put options. Call ખરીદનારને underlying ને strike price પર ખરીદવાનો હક આપે છે; put તેને વેચવાનો હક આપે છે. દરેક strategy, ભલે ગમે તેટલી જટિલ હોય, calls, puts અને underlying થી જ બને છે.
શું options trading નવા શીખનાર માટે સારું છે?
હોઈ શકે, જો તમે options ખરીદવા, covered calls કે protective puts જેવા નક્કી જોખમવાળા ટ્રેડથી શરૂઆત કરો, position size નાની રાખો અને પહેલાં strategies ટેસ્ટ કરો. Hedge વગર options વેચવા એ સારી શરૂઆત નથી, કારણ કે નુકસાન premium કરતાં ઘણું વધી શકે છે.
ભારતમાં options trading શરૂ કરવા કેટલા પૈસા જોઈએ?
એક option lot ખરીદવાનો ખર્ચ premium × lot size છે. ₹100 નો NIFTY option 65 ના એક lot માટે ₹6,500 નો પડે છે. Options વેચવા ઘણા વધુ પૈસા જોઈએ, કારણ કે exchange margin માગે છે. એટલી રકમથી શરૂ કરો જે આખી ગુમાવવી તમને પોસાય.
Covered call એટલે શું?
Covered call એટલે તમારી પાસે પહેલેથી રહેલા shares પર call option વેચવો. તમે premium મેળવો છો; તેના બદલામાં strike price થી ઉપરનો ફાયદો છોડી દો છો. તે સપાટ થી થોડા વધતા માર્કેટ માટે યોગ્ય છે.
નવા શીખનાર માટે સૌથી સલામત options strategy કઈ છે?
દરેક strategy માં જોખમ છે. Options ખરીદવા અને protective puts માં મહત્તમ નુકસાન પહેલેથી ખબર હોય છે, જેથી તેને સંભાળવા સહેલા છે. Spreads જેવી hedged selling strategies પણ નુકસાનને મર્યાદિત કરે છે. Naked selling માં સંભવિત નુકસાન સૌથી મોટું છે.
શું સાચા પૈસા વગર options trading ની પ્રેક્ટિસ કરી શકાય?
હા. Tradetron પર તમે historical data પર strategy નું backtest કરી શકો અને તેને Live Offline ચલાવી શકો, જ્યાં strategy ચાલે છે અને દરેક ટ્રેડ નોંધે છે પણ exchange પર કંઈ મોકલાતું નથી.
શું options strategies ઑટોમેટ કરી શકાય?
હા. Tradetron પર તમે entry, legs, stop-losses અને exits એક વાર નિયમો તરીકે નક્કી કરો છો, અને પ્લેટફોર્મ તેને execute કરે છે, કાં તો Live Offline અથવા Live Auto સાથે તમારા જોડેલા broker દ્વારા.
