NIFTY Lot Size હવે 65, BANK NIFTY 30: શું ચેક કરવું

January 2026 contract seriesથી, NIFTY 50ની lot size 65 units છે (75થી ઘટીને) અને BANK NIFTYની lot size 30 છે (35થી ઘટીને). જો તમે automated strategies ચલાવો છો, તો માત્ર lot count અપડેટ કરવું પૂરતું નથી: જે કંઈ lotsમાં નહીં પણ રૂપિયામાં લખેલું છે (stop-losses, targets, loss limits, sizing formulas), તે હવે એ જ settings પર અલગ રીતે વર્તે છે.

નવી lot sizes

NSEએ November 2025ના અંતમાં આ ફેરફાર જાહેર કર્યો, જે January 2026 seriesથી લાગુ થયો. December 2025ના contracts expiry સુધી જૂની sizes પર ચાલ્યા; January 2026ના contracts નવી sizes પર. બીજા indices અને stocksની lot sizes અલગથી બદલાઈ અને સમયાંતરે બદલાતી રહે છે, તેથી તમે બીજું જે કંઈ trade કરો તેના માટે NSEની હાલની list ચેક કરો.

2025ના અંત પહેલાં બનેલી strategies માટે બીજા બે ફેરફાર પણ મહત્વના છે: NSEની expiries હવે મંગળવારે આવે છે, અને BANK NIFTYમાં માત્ર monthly expiries છે (weekly options ધરાવતો NSEનો એકમાત્ર index NIFTY છે). Weekly BANK NIFTY અથવા ગુરુવારની expiry પર બનેલી strategyને પણ આ જ review જોઈએ.

રૂપિયામાં આ ફેરફારનો અર્થ

NIFTY લગભગ 26,000 પર હોય ત્યારે, એક lot આશરે ₹19.5 lakhનું notional exposure હતો; હવે તે આશરે ₹16.9 lakh છે. લગભગ 58,000 પર BANK NIFTY lot દીઠ આશરે ₹20.3 lakhથી ₹17.4 lakh થયો.

બે અસરો ઊલટી દિશામાં ખેંચે છે:

• Lot દીઠ margin ઘટ્યું, એટલે દરેક lot રાખવો સસ્તો થયો અને sizeમાં વધુ બારીક નિયંત્રણ મળ્યું. હેતુ આ જ હતો.
• Point દીઠ નફો અને નુકસાન ઘટ્યું. ચોક્કસ રૂપિયાના પરિણામ માટે size કરેલી strategy હવે એટલા જ lots પર આશરે 13% ઓછું આપે છે.

પહેલેથી ચાલતી strategy માટે દસ checks

પહેલા બે તો દેખીતા છે. બાકીના ચુપચાપ નિષ્ફળ જાય છે: strategy ચાલતી રહે છે અને બસ તમે test કર્યું હતું તેનાથી અલગ રીતે વર્તે છે.

1. Quantity lotsમાં સેટ છે કે unitsમાં?

જે strategy quantity lotsમાં સેટ કરે છે, તે નવી contract size આપોઆપ પકડી લે છે. જે absolute unit count સેટ કરે છે, અથવા જેના formulaમાં 75 કે 35 લખેલું છે, તે નહીં: તે એવી quantity માગતી રહે છે જે હવે આખા contracts સાથે મેળ ખાતી નથી.

દરેક deployed strategy ખોલો અને position legs તથા sizing logicમાં hard-coded આંકડા શોધો. 65થી સાવધાન રહો: તે નવો NIFTY lot છે, પણ વહેલાં બનેલી strategyમાં તે બીજા કોઈ indexની જૂની value પણ હોઈ શકે.

2. તમારો lot count નથી બદલાયો, છતાં exposure બદલાયું છે

ચાર NIFTY lots પહેલાં 300 units હતા. હવે 260 છે: તમે કંઈ બદલ્યા વગર 13% નાના. અને તમે બરાબર પાછા એ જ જગ્યાએ પહોંચી શકતા નથી: પાંચ lots એટલે 325 units, પહેલાં કરતાં 8% વધુ.

સમજી-વિચારીને નક્કી કરો: lot count એ જ રાખો અને ઓછું exposure સ્વીકારો, અથવા વધારો અને વધુ exposure સ્વીકારો. જો તમારી sizing capital પર આધારિત હોય, તો ખાતરી કરો કે formula હાલની lot size વાંચે છે, strategy બનાવતી વખતે લખેલો આંકડો નહીં.

3. રૂપિયાના stop-losses હવે અલગ point move પર trigger થાય છે

આ સૌથી વધુ અસર કરતો મુદ્દો છે, અને screen પર કંઈ ખોટું દેખાતું નથી.

Lot ફેરફાર પછી એ જ stop-loss settingનો અર્થ અલગ થાય છે

• Lot દીઠ ₹5,000નો stop પહેલાં NIFTYમાં 66.7 pointsની ચાલ હતો. હવે 76.9 points છે. તમારો stop પહોળો થયો, કારણ કે દરેક point ઓછો ખર્ચાળ છે.
• 60 pointsના stopમાં પહેલાં lot દીઠ ₹4,500નું જોખમ હતું. હવે ₹3,900નું છે. Trade દીઠ તમારું જોખમ ઘટ્યું, તેથી જૂના આંકડા પર calibrate કરેલું sizing model હવે ખોટું છે.

Targets, trailing-stop triggers અને trailing step sizes પર પણ આ જ લાગુ પડે છે.

4. Strategy-level maximum loss અને maximum profit

રૂપિયામાં રાખેલો daily maximum loss કે profit lock હવે એવી position પર છે જે point દીઠ 13% ઓછી ચાલે છે. વ્યવહારમાં તમારું circuit breaker પહેલાં કરતાં ઢીલું છે. નવી point દીઠ value પરથી તેની ફરી ગણતરી કરો.

5. Cross-index hedge ratios ખસી ગયા

NIFTY 13.33% અને BANK NIFTY 14.29% ઘટ્યા. બંને વચ્ચે exposure balance કરતી કોઈ પણ strategy, જેમ કે BANK NIFTYથી hedge કરેલી NIFTY position, તેનો ratio હવે આશરે એક percentage point જેટલો ખસી ગયો છે. સંબંધ જળવાઈ રહ્યો છે એમ માની ન લો; નવા unit counts પરથી ફરી ગણતરી કરો. જો તમે NIFTYને બીજા indices સાથે જોડો છો, તો NSE પર તેમની હાલની lot sizes ચેક કરો અને તે ratios પણ ફરી ગણો.

6. Multi-leg option structures અને મળતું premium

Option sellers ઓછા units પર premium મેળવે છે, તેથી lot દીઠ આવક એ જ પ્રમાણમાં ઘટે છે. તેને પાછી લાવવા વધુ contracts જોઈએ, અને વધુ ખર્ચ.

જો તમે Overnight Protection વાપરો છો, જે session બંધ થતાં પહેલાં hedge ખરીદે છે અને બીજા trading દિવસે તેમાંથી exit કરે છે, તો ચેક કરો કે hedgeની quantity હજુ પણ તે જે positionનું રક્ષણ કરે છે તેની સાથે મેળ ખાય છે.

7. January 2026 પહેલાંના backtests જુદા contractનું વર્ણન કરે છે

ફેરફાર પહેલાં ચલાવેલા backtests જૂની lot size બતાવે છે. ટકાવારીનાં પરિણામો મોટે ભાગે હજુ પણ ઉપયોગી છે; રૂપિયાનો P&L, રૂપિયાના drawdowns અને તેમાંથી નીકળતું બધું નહીં. Capital allocation માટે backtestનો આધાર લેતા પહેલાં તેને ફરી ચલાવો, ખાસ કરીને એવી strategies માટે જે ખોલવાનું તમને કોઈ કારણ નથી મળ્યું. જુઓ તમારો backtest live trading સાથે કેમ મેળ ખાતો નથી તેનાં નવ કારણો.

8. Quantity મોકલતા external signals

જો કોઈ strategy external tool (ઉદાહરણ તરીકે TradingView webhook) દ્વારા ચાલતી હોય અને તે quantity મોકલતું હોય, તો તે શું મોકલે છે તે ચેક કરો. Lot countને બદલે unit count મોકલતો webhook ખોટી sizingનું જોખમ છે, અને તે પોતે કોઈ ચેતવણી નહીં આપે. જુઓ TradingView integration.

9. જો તમે marketplace પર strategies publish કરો છો

તમારા subscribersની capital requirement બદલાઈ છે, અને એક lot ચલાવવા માટેની minimum capital પણ. જો તમારા strategy page પર minimum capital કે રૂપિયાના આંકડા લખ્યા હોય, તો તેમને અપડેટ કરો. Multiplier ચલાવતા subscribers પર પણ તમારી જેમ જ અસર થાય છે. જુઓ marketplace settings.

10. ભરોસો કરતાં પહેલાં Live Offlineમાં ફરી ચકાસો

Strategy સુધાર્યા પછી, તેને Live Offline ચલાવો (strategy ચાલે છે અને દરેક trade નોંધે છે, પણ exchangeને કંઈ મોકલાતું નથી) અને તેને થોડી positions લેતી જુઓ. ખાતરી કરો કે બહાર જતી quantity તમારા હેતુ મુજબ છે, અને stops હવે તમે અપેક્ષા રાખો ત્યાં trigger થાય છે, પહેલાં થતા હતા ત્યાં નહીં.

Lot sizes બદલાય છે જ શા માટે

SEBIનું framework એક derivatives contractની notional value પર મર્યાદા નક્કી કરે છે. Index વધે તેમ એક lotની value પણ વધે છે, અને exchange સમયાંતરે lot size ઘટાડીને તેને ફરી મર્યાદામાં લાવે છે. NSE એક reference period દરમિયાન underlyingના સરેરાશ closing ભાવ પરથી ફેરફારોની ગણતરી કરે છે.

વ્યવહારુ વાત: આ ફરી થશે. માત્ર lot count અપડેટ કરવાને બદલે, દરેક ફેરફાર વખતે આ દસ checksની ટેવ પાડો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

હવે NIFTYની lot size કેટલી છે?

January 2026 contract seriesથી NIFTY 50ની lot size 65 units છે. પહેલાં તે 75 હતી.

હવે BANK NIFTYની lot size કેટલી છે?

January 2026 contract seriesથી NIFTY Bankની lot size 30 units છે. પહેલાં તે 35 હતી.

નવી lot sizes ક્યારથી લાગુ થઈ?

December 2025ના contracts expire થયા પછી, January 2026 seriesથી. December 2025માં પહેલેથી ખુલ્લા contracts expire થયા ત્યાં સુધી જૂની size પર રહ્યા.

શું મારે મારી algo strategyમાં lot size જાતે બદલવી પડશે?

જો quantity lotsમાં સેટ હોય, તો contract size આપોઆપ અપડેટ થાય છે. જો તે unitsમાં સેટ હોય, અથવા sizing formulaમાં જૂની lot size લખેલી હોય, તો તમારે તેને અપડેટ કરવી પડશે.

શું lot sizeનો ફેરફાર મારા stop-loss પર અસર કરે છે?

હા, જો stop રૂપિયામાં હોય. Lot દીઠ ₹5,000નો stop 75ના lot સાથે NIFTYમાં 66.7 pointsની ચાલ હતો અને 65ના lot સાથે 76.9 pointsની ચાલ છે, એટલે stop હકીકતમાં પહોળો થયો છે.

હવે lot દીઠ NIFTYના એક pointની કિંમત કેટલી છે?

NIFTY lot દીઠ ₹65 અને BANK NIFTY lot દીઠ ₹30, જે પહેલાં ₹75 અને ₹35 હતા.

શું મારા જૂના backtest results હજુ માન્ય છે?

ટકાવારીનાં પરિણામો મોટે ભાગે ઉપયોગી છે, પણ trade દીઠ નફો, નુકસાન અને drawdown જેવા રૂપિયાના આંકડા જૂની lot size બતાવે છે. Capital size કરવા માટે backtestનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં તેને ફરી ચલાવો.

NSE lot sizes કેમ બદલે છે?

એક contractની notional valueને SEBIના frameworkએ નક્કી કરેલી મર્યાદામાં રાખવા માટે. Index levels વધે તેમ contract values વધે છે, અને exchange સમયાંતરે lot size ઘટાડે છે.