ऑप्शन सेलिंग स्ट्रॅटेजी: भारतीय ट्रेडर्ससाठी नवशिक्यांचे गाइड

ऑप्शन सेलिंग स्ट्रॅटेजी म्हणजे ऑप्शन लिहून (विकून) सुरुवातीलाच premium गोळा करणे. ऑप्शनची किंमत टाइम डिके, implied volatility मधील घट किंवा मार्केट तुमच्या strike पासून दूर राहिल्यामुळे कमी झाली तर तुम्हाला नफा होतो. मग तुम्ही तो स्वस्तात परत विकत घेता किंवा तो शून्य किमतीत expire होऊ देता. पण यात एक अडचण आहे: तुमचा नफा premium इतकाच मर्यादित असतो, तर naked short option मध्ये त्याच्या कितीतरी पट तोटा होऊ शकतो.

ऑप्शन सेलिंग म्हणजे काय?

तुम्ही ऑप्शन विकत घेता तेव्हा एका हक्कासाठी premium भरता. तुम्ही तो विकता (write करता) तेव्हा तो premium तुम्हाला मिळतो आणि त्यासोबत येणारी जबाबदारी तुम्ही स्वीकारता: ऑप्शन in the money मध्ये संपला तर underlying strike वर विकणे (call साठी) किंवा strike वर विकत घेणे (put साठी). NSE वर index options रोखीत सेटल होतात, त्यामुळे प्रत्यक्षात याचा अर्थ फरकाची रक्कम रोखीत भरणे. स्टॉक options प्रत्यक्ष डिलिव्हरीने सेटल होतात, त्यामुळे in-the-money स्टॉक ऑप्शनमुळे शेअर्सची डिलिव्हरी होऊ शकते.

तुम्ही ऐकले असेल की बहुतेक options शून्य किमतीत expire होतात आणि म्हणून सेलिंग म्हणजे "सोपा पैसा". विकलेला ऑप्शन खरोखर शून्यात expire झाला तरीही, सेलरचे निकाल त्या मोजक्या ट्रेड्सवर अवलंबून असतात जे तसे होत नाहीत. म्हणूनच या गाइडचा बहुतेक भाग win rate बद्दल नाही, तर रिस्क मॅनेजमेंटबद्दल आहे.

ऑप्शन सेलर पैसे कसे कमावतात

• टाइम डिके. बाकी सगळे सारखे राहिले तर ऑप्शनची किंमत रोज थोडी कमी होते. शेवटच्या आठवड्यात डिके वेगाने होतो, म्हणूनच बरेच सेलर expiry जवळ ट्रेड करतात.
• घटणारी volatility. इव्हेंट्सच्या आधी implied volatility वाढते आणि premiums फुगतात. इव्हेंटनंतर IV अनेकदा झपाट्याने खाली येते (याला "IV crush" म्हणतात), त्यामुळे मार्केट हलले तरीही premiums घटतात.
• out of the money मध्ये expire होणे. underlying कधीच strike पर्यंत पोहोचला नाही, तर ऑप्शन शून्यात expire होतो आणि सेलर संपूर्ण premium ठेवतो.

NIFTY ऑप्शन सेलिंगचे उदाहरण

NIFTY 25,000 वर आहे. तुम्हाला वाटते की expiry पर्यंत तो 25,300 च्या खाली राहील, आणि तुम्ही 25,300 call चा एक lot ₹120 ला विकता (उदाहरणासाठी premium).

• NIFTY 25,300 वर किंवा त्याखाली expire झाला: call शून्यात expire होतो. तुम्ही ₹7,800 ठेवता.
• NIFTY 25,500 वर expire झाला: call ची किंमत ₹200 होते. तुमचा तोटा (200 − 120) × 65 = ₹5,200.
• NIFTY 26,000 वर expire झाला: call ची किंमत ₹700 होते. तुमचा तोटा (700 − 120) × 65 = ₹37,700, म्हणजे गोळा केलेल्या premium च्या जवळपास पाच पट.

आता हीच कल्पना bear call spread म्हणून: 25,300 call ₹120 ला विका आणि 25,500 call ₹60 ला विकत घ्या. तुमचे क्रेडिट ₹60 वर येते (प्रति lot ₹3,900), पण NIFTY कितीही वर गेला तरी सगळ्यात वाईट परिस्थितीत तोटा (200 − 60) × 65 = ₹9,100 इतकाच मर्यादित राहतो.

आणखी दूरचा call विकत घेतल्याने अर्धा premium जातो, पण तोट्याला मर्यादा येते

प्रत्येक ऑप्शन सेलरने समजून घ्यायचे धोके

• अमर्याद किंवा खूप मोठा तोटा. naked call च्या तोट्याला वरची मर्यादा नसते; naked put मध्ये जवळपास संपूर्ण strike मूल्याइतका तोटा होऊ शकतो.
• गॅप रिस्क. रात्रीतल्या बातमीमुळे मार्केट तुमच्या stop च्या खूप पुढे उघडू शकते. मग stop orders तुमच्या लेव्हलवर नाही, तर पुढच्या उपलब्ध किमतीवर भरल्या जातात.
• expiry जवळ gamma रिस्क. expiry च्या दोन दिवस आधी स्वस्त असलेला ऑप्शन, मार्केट त्याच्या strike कडे गेले तर कितीतरी पट महाग होऊ शकतो. expiry च्या दिवशी ₹10 चा ऑप्शन काही तासांत ₹100 किंवा त्याहून जास्त होऊ शकतो.
• volatility मध्ये अचानक वाढ. अनिश्चितता वाढते तेव्हा (RBI पॉलिसी, केंद्रीय अर्थसंकल्प, निवडणूक निकाल, जागतिक धक्के), IV उसळते आणि किंमत हलण्याआधीच short options मध्ये तोटा होतो.
• Margin calls. तोटा आणि वाढत्या margin गरजांमुळे तुम्हाला सगळ्यात वाईट वेळी पोझिशन्स बंद कराव्या लागू शकतात.

पाच सामान्य ऑप्शन सेलिंग स्ट्रॅटेजीज

Credit spreads

bull put spread (एक put विका, खालचा put विकत घ्या) मार्केट विकलेल्या strike च्या वर राहिले तर नफा देतो. bear call spread (एक call विका, वरचा call विकत घ्या) मार्केट खाली राहिले तर नफा देतो. कमाल तोटा म्हणजे strikes मधील अंतर वजा क्रेडिट. नवशिक्यांसाठी सुरुवात करायला हीच सगळ्यात चांगली जागा आहे.

Iron condor

एकाच वेळी दोन credit spreads, एक मार्केटच्या वर आणि एक खाली. तुम्ही दोन्ही बाजूंनी premium गोळा करता आणि तोटा मर्यादित राहतो. NIFTY payoff सह संपूर्ण iron condor गाइड पहा.

Short strangle आणि short straddle

OTM call आणि put विकणे (strangle) किंवा ATM call आणि put विकणे (straddle) यात सगळ्यात जास्त premium मिळतो, पण धोका अमर्याद असतो. हे मोठ्या प्रमाणावर ट्रेड केले जातात, पण फक्त प्रत्येक leg वर stop आणि लहान आकारासह. strangle गाइड आणि short straddle गाइड पहा.

Covered call आणि cash-secured put

या दोन्हींची सुरुवात ऑप्शनपासून नाही, तर स्टॉकपासून होते. covered call तुमच्याकडे आधीच असलेल्या शेअर्सवर premium जोडतो, पण तुमच्या वरच्या नफ्याला मर्यादा घालतो. cash-secured put मध्ये तुम्ही स्टॉक कमी किमतीत घेण्याची वाट पाहत असताना तुम्हाला पैसे मिळतात. लक्षात ठेवा की भारतात स्टॉक options प्रत्यक्ष डिलिव्हरीने सेटल होतात.

साप्ताहिक विरुद्ध मासिक ऑप्शन सेलिंग

NSE वर साप्ताहिक options असलेला NIFTY हा एकमेव index आहे, त्याची expiry मंगळवारी असते; BSE वर SENSEX ची साप्ताहिक expiry गुरुवारी असते. BANK NIFTY, FINNIFTY आणि MIDCPNIFTY यांची फक्त मासिक expiry असते.

ऑप्शन सेलर्ससाठी रिस्कचे नियम

ऑप्शन सेलर ऑटोमेशन का करतात

ऑप्शन सेलिंग म्हणजे मुख्यतः लहान, कंटाळवाण्या गोष्टी वेळेवर करणे: मुख्य leg सोबत hedge लावणे, leg ने stop गाठला की त्यातून बाहेर पडणे, क्लोजआधी square off करणे, तोटा मर्यादा गाठल्यावर त्या दिवसासाठी थांबणे. पोझिशन विरोधात जात असताना लोक नेमक्या याच गोष्टी लांबणीवर टाकतात. नियम तसे करत नाहीत.

भांडवल सुरक्षित ठेवण्याच्या मोठ्या चित्रासाठी drawdown कमी करण्याचे सात मार्ग आणि आमचे NIFTY hedging स्ट्रॅटेजीज वरील गाइड वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

ऑप्शन सेलिंग ऑप्शन बायिंगपेक्षा सुरक्षित आहे का?

सर्वसाधारणपणे नाही. बायिंगमध्ये तोटा लहान आणि मर्यादित असतो, पण तोटा जास्त वेळा होतो. सेलिंगमध्ये जास्त वेळा जिंकता येते, पण एका ट्रेडमध्ये खूप जास्त तोटा होऊ शकतो, naked call साठी अमर्याद. hedge केलेले सेलिंग (spreads) या दोन्हींच्या मध्ये येते, मर्यादित धोक्यासह.

टाइम डिके ऑप्शन सेलर्सना कशी मदत करतो?

expiry जवळ येईल तशी प्रत्येक ऑप्शनची टाइम व्हॅल्यू कमी होते, शेवटच्या काही दिवसांत आणखी वेगाने. सेलरला ती टाइम व्हॅल्यू सुरुवातीलाच मिळालेली असते, त्यामुळे ती कमी होईल तसा ऑप्शन परत विकत घेणे स्वस्त होते, आणि तोच सेलरचा नफा असतो.

नवशिके ऑप्शन सेलिंगने सुरुवात करू शकतात का?

हो, credit spreads किंवा iron condors सारख्या मर्यादित धोक्याच्या स्ट्रॅटेजीजसह, लहान आकार, प्रत्येक पोझिशनवर stop, आणि आधी नियम टेस्ट करण्यात वेळ घालवून. naked selling ही सुरुवात करण्यासाठी चांगली जागा नाही.

भारतात ऑप्शन्स विकण्यासाठी मला किती भांडवल लागेल?

ते instrument, स्ट्रॅटेजी आणि सध्याच्या margin नियमांवर अवलंबून आहे. naked short options ला भरपूर margin लागते; hedge केलेल्या पोझिशन्सना कमी लागते. जास्त उपयोगी आकडा म्हणजे एका ट्रेडमध्ये तुम्ही किती तोटा सहन करू शकता, आणि त्यावरूनच तुमचा आकार ठरला पाहिजे. सध्याच्या आकड्यांसाठी तुमच्या broker चा margin कॅल्क्युलेटर तपासा.

credit spread आणि naked ऑप्शन सेलिंगमध्ये काय फरक आहे?

credit spread मध्ये एक ऑप्शन विकला जातो आणि त्याच बाजूचा आणखी out-of-the-money ऑप्शन विकत घेतला जातो, त्यामुळे कमाल तोटा strikes मधील अंतर वजा क्रेडिट इतका मर्यादित राहतो. naked sale ला अशी कोणतीही मर्यादा नसते.

ऑप्शन सेलिंग स्ट्रॅटेजीज ऑटोमेट करता येतात का?

हो. Tradetron वर तुम्ही कोडशिवाय एंट्री, strike निवड, प्रत्येक leg वरचे stop-loss, hedges, दैनिक तोटा मर्यादा आणि exits ऑटोमेट करू शकता, आणि लाइव्ह जाण्याआधी backtest आणि Live Offline ने त्यांची टेस्ट करू शकता.