ETF म्हणजे काय आणि तो कसा काम करतो? भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी गाइड
हा लेख इंग्रजीतून अनुवादित केला आहे. मूळ लेख इंग्रजीत वाचा
ETF (exchange-traded fund) हा असा फंड आहे जो मालमत्तांची एक टोपली बाळगतो, सहसा NIFTY 50 सारख्या index मधील स्टॉक्स, आणि स्टॉक एक्सचेंजवर एका शेअरसारखा ट्रेड होतो. तुम्ही मार्केटच्या वेळेत तुमच्या broker द्वारे लाइव्ह किमतीवर ETF युनिट्स खरेदी-विक्री करता, ते तुमच्या demat अकाउंटमध्ये ठेवता, आणि संपूर्ण टोपलीचा रिटर्न मिळवता, एक लहान वार्षिक फी वजा करून.
ETF कसा काम करतो?
- फंड हाउस ETF लाँच करते एका स्पष्ट उद्देशासह, उदाहरणार्थ "NIFTY 50 ट्रॅक करणे".
- ते मूळ मालमत्ता बाळगते index प्रमाणेच त्याच प्रमाणात (किंवा सोने, बॉण्ड्स इत्यादी बाळगते).
- ETF एक्सचेंजवर लिस्ट होतो. तुम्ही तुमच्या broker द्वारे शेअरसारखे युनिट्स खरेदी-विक्री करता, आणि ते तुमच्या demat अकाउंटमध्ये राहतात.
- Market makers किंमत होल्डिंग्जच्या मूल्याच्या जवळ ठेवतात. ते फंड हाउसकडे नवीन युनिट्स तयार करू शकतात किंवा असलेले युनिट्स redeem करू शकतात, त्यामुळे मार्केट किंमत भरकटली की ती पुन्हा फंडच्या net asset value (NAV) कडे ओढली जाते.
- फंड वार्षिक expense ratio आकारतो, जो फंडच्या मूल्यातून रोज वजा होतो, तुम्हाला वेगळे बिल पाठवले जात नाही.
ETF विरुद्ध mutual fund विरुद्ध index fund
| ETF | Index mutual fund | Active mutual fund | |
|---|---|---|---|
| कसे खरेदी करता | broker द्वारे एक्सचेंजवर | फंड हाउस किंवा प्लॅटफॉर्मवरून | फंड हाउस किंवा प्लॅटफॉर्मवरून |
| किंमत | दिवसभरातील लाइव्ह मार्केट किंमत | NAV, दिवसातून एकदा | NAV, दिवसातून एकदा |
| demat अकाउंट लागते का | हो | नाही | नाही |
| SIP | काही brokers द्वारे शक्य | हो | हो |
| व्यवस्थापन | सहसा passive | Passive | सक्रियपणे स्टॉक निवड |
| खर्च | सहसा सगळ्यात कमी expense ratio, अधिक brokerage आणि spread | कमी | जास्त |
| मार्केटच्या पलीकडचा मुख्य धोका | कमी ट्रेडिंग व्हॉल्यूम, NAV पासून दूर किंमत | Tracking error | मॅनेजरची कामगिरी कमी पडणे |
तुमच्याकडे आधीच demat अकाउंट असेल आणि तुम्हाला कमी खर्च आणि दिवसभरात लवचिकता हवी असेल, तर ETFs चांगले बसतात. किमतींचा विचार न करता आपोआप मासिक गुंतवणूक हवी असेल, तर index fund SIP सोपी आहे.
भारतातील ETFs चे प्रकार
- व्यापक index ETFs: NIFTY 50, SENSEX, NIFTY Next 50. अनेक गुंतवणूकदारांचे मुख्य होल्डिंग.
- Mid-cap आणि small-cap ETFs: NIFTY Midcap 150 सारख्या लहान कंपन्यांचे indices ट्रॅक करतात.
- सेक्टर आणि थीमॅटिक ETFs: बँकिंग, IT, PSU, उपभोग आणि इतर थीम्स. केंद्रित असल्यामुळे जास्त धोकादायक.
- Factor (smart beta) ETFs: momentum, कमी volatility, quality किंवा value सारख्या नियमांनुसार स्टॉक्स निवडतात.
- सोने आणि चांदी ETFs: धातू स्वतः साठवल्याशिवाय त्याची किंमत ट्रॅक करतात.
- Debt ETFs: सरकारी सिक्युरिटीज, PSU बॉण्ड्स, किंवा overnight money (liquid ETFs).
- आंतरराष्ट्रीय ETFs: NASDAQ 100 सारखे परदेशी indices ट्रॅक करतात, रुपयांत परदेशी मार्केट्समध्ये एक्सपोजर देतात.
Mid-cap ETFs: जास्त वाढ, जास्त चढउतार
SEBI मार्केट कॅपिटलायझेशननुसार 101 व्या ते 250 व्या क्रमांकाच्या सगळ्यात मोठ्या लिस्टेड कंपन्यांना mid caps म्हणून वर्गीकृत करते (पहिल्या 100 large caps आहेत). Mid-cap ETFs या कंपन्यांच्या टोपल्या बाळगतात.
mid-cap ETFs चे फायदे
- large caps पेक्षा वाढीला जास्त वाव असलेल्या कंपन्यांमध्ये एक्सपोजर
- एकाच युनिटमध्ये अनेक मध्यम आकाराच्या कंपन्या आणि सेक्टर्समध्ये वैविध्य
- वैयक्तिक mid-cap स्टॉक्सवर रिसर्च करण्याची गरज नाही
- active mid-cap funds च्या तुलनेत कमी खर्च
mid-cap ETFs च्या मर्यादा
- मार्केट करेक्शन्समध्ये large-cap indices पेक्षा मोठी घसरण
- दीर्घ काळ large caps च्या मागे राहू शकतात
- काही mid-cap ETFs चे ट्रेडिंग व्हॉल्यूम कमी आणि spreads रुंद असतात
- मुख्य large-cap किंवा व्यापक-मार्केट होल्डिंगला पर्याय नाहीत
एक सामान्य पद्धत म्हणजे मुख्य होल्डिंग म्हणून large-cap किंवा व्यापक-मार्केट ETF, आणि तुम्ही किती volatility सहन करू शकता त्यानुसार mid caps मध्ये लहान वाटप.
ETFs चे फायदे
- लगेच वैविध्य: एक युनिट, डझनभर कंपन्या.
- कमी खर्च: passive ETFs चे expense ratios बहुतेक वेळा active funds पेक्षा बरेच कमी असतात.
- पारदर्शकता: होल्डिंग्ज जाहीर केल्या जातात आणि एका प्रकाशित index नुसार असतात.
- मार्केटच्या वेळेत कधीही ट्रेड करा limit orders सह, शेअरसारखे.
- लहान रक्कम: तुम्ही एक युनिट देखील खरेदी करू शकता.
खर्च दिसतो त्यापेक्षा जास्त महत्त्वाचा असतो, कारण तो चक्रवाढीने वाढतो:
खर्चामुळे होणाऱ्या घटीचे उदाहरण; खरे रिटर्न्स बदलतात आणि नकारात्मकही असू शकतात
ETFs चे धोके आणि तोटे
- मार्केट रिस्क: NIFTY पडला की NIFTY ETF पडतो. वैविध्यामुळे कंपनीचा धोका विभागला जातो, मार्केटचा नाही.
- Liquidity रिस्क: काही ETFs मध्ये फार कमी ट्रेडिंग होते. रुंद bid-ask spreads मुळे खरेदी करताना तुम्ही फंडच्या मूल्यापेक्षा लक्षणीय जास्त भरू शकता, आणि विकताना कमी मिळवू शकता.
- NAV पासून दूर किंमत: कमी व्हॉल्यूमच्या किंवा वेगवान मार्केट्समध्ये, ETF ची किंमत त्याच्या indicative NAV (iNAV) पासून भरकटू शकते.
- Tracking error: खर्च, रोख होल्डिंग्ज आणि rebalancing मुळे ETF चा रिटर्न index पेक्षा थोडा वेगळा असू शकतो.
- केंद्रीकरण: सेक्टर आणि थीमॅटिक ETFs मूठभर स्टॉक्सइतकेच धोकादायक असू शकतात.
ETF कसा निवडायचा
- तुम्हाला कोणते एक्सपोजर हवे ते ठरवा: व्यापक मार्केट, mid caps, एखादे सेक्टर, सोने किंवा बॉण्ड्स.
- एकाच index ला ट्रॅक करणाऱ्या ETFs ची तुलना करा expense ratio आणि tracking error वर.
- Liquidity तपासा: सरासरी दैनिक ट्रेड झालेले मूल्य आणि bid-ask spread. जास्त व्हॉल्यूम म्हणजे सहसा योग्य किमती.
- फंडचा आकार (AUM) पहा: खूप लहान ETFs कमी liquid असू शकतात.
- करप्रणाली समजून घ्या: equity ETFs वर लिस्टेड शेअर्सप्रमाणे कर लागतो; इतर ETFs ना वेगळे नियम लागू होतात. गुंतवणूक करण्याआधी सध्याचे नियम तपासा.
ETFs डिव्हिडंड देतात का?
काही देतात. equity ETF ला तो बाळगत असलेल्या कंपन्यांकडून डिव्हिडंड मिळतात; फंडनुसार, तो ते युनिट धारकांना देतो किंवा फंडमध्येच ठेवतो (जे युनिटच्या मूल्यात दिसते). अनेक भारतीय index ETFs डिव्हिडंड देण्याऐवजी पुन्हा गुंतवतात, त्यामुळे तुम्हाला नियमित उत्पन्न हवे असेल तर स्कीमचे तपशील तपासा.
नियमांनुसार ETFs मध्ये गुंतवणूक
ETFs शेअर्ससारखे ट्रेड होत असल्यामुळे, ते नियमांवर आधारित स्ट्रॅटेजीजमध्ये चांगले चालतात: मासिक खरेदी योजना, equity ETF आणि liquid ETF यांच्यात फिरणारा ट्रेंड फिल्टर, किंवा equity आणि सोन्यामध्ये rebalancing.
संबंधित: 4 गुंतवणूक स्ट्रॅटेजीज, systematic पोर्टफोलिओ मॅनेजमेंट आणि NSE विरुद्ध BSE.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सोप्या शब्दांत ETF म्हणजे काय?
ETF हा असा फंड आहे जो NIFTY 50 मधील सर्व स्टॉक्ससारखी मालमत्तांची टोपली बाळगतो, आणि स्टॉक एक्सचेंजवर एका शेअरसारखा ट्रेड होतो. एक युनिट घेतल्यावर तुम्हाला संपूर्ण टोपलीचा एक लहान तुकडा मिळतो.
ETF हा mutual fund पेक्षा वेगळा कसा आहे?
ETF युनिट्स तुम्ही मार्केटच्या वेळेत लाइव्ह किमतीवर एक्सचेंजवर खरेदी करता आणि त्यासाठी demat अकाउंट लागते. Mutual fund युनिट्स फंड हाउसकडून दिवसातून एकदा NAV वर खरेदी केले जातात. ETFs सहसा passive असतात आणि त्यांचे expense ratios कमी असतात.
ETFs खरेदी करण्यासाठी मला demat अकाउंट लागेल का?
हो. ETFs लिस्टेड सिक्युरिटीज आहेत, त्यामुळे तुम्ही त्या broker द्वारे खरेदी करता आणि तुमच्या demat अकाउंटमध्ये ठेवता. तुमच्याकडे ते नसेल, तर index mutual funds त्याशिवाय सारखेच एक्सपोजर देतात.
mid-cap ETF म्हणजे काय?
मध्यम आकाराच्या कंपन्यांचा index ट्रॅक करणारा ETF, ज्यांची SEBI मार्केट कॅपिटलायझेशननुसार 101 व्या ते 250 व्या क्रमांकाच्या सगळ्यात मोठ्या लिस्टेड कंपन्या अशी व्याख्या करते. तो large caps पेक्षा वाढीची जास्त शक्यता देतो, मोठ्या चढउतारांसह.
नवशिक्यांसाठी ETFs सुरक्षित आहेत का?
व्यापक index ETFs हा सुरुवात करण्याचा सगळ्यात सोपा मार्गांपैकी एक आहे, कारण ते कमी खर्चात पैसे अनेक कंपन्यांमध्ये विभागतात. तरीही ते मार्केटसोबत पडतात, आणि सेक्टर किंवा small-cap ETFs खूप जास्त धोकादायक असतात.
मी ETFs मध्ये intraday ट्रेड करू शकतो का?
हो. ETFs शेअर्ससारखे ट्रेड होतात, त्यामुळे तुम्ही दिवसभरात ते खरेदी-विक्री करू शकता. बहुतेक गुंतवणूकदार त्यांचा वापर दीर्घकालीन होल्डिंगसाठी करतात, आणि कमी ट्रेड होणाऱ्या ETFs चे spreads रुंद असू शकतात, ज्यामुळे वारंवार ट्रेडिंग महाग पडते.
